Ile naprawdę kosztuje praca na mniejszym etacie?

Praca na część etatu to coś więcej niż niższa pensja. Jak skrócenie czasu pracy odbija się na wypłacie netto, prawach emerytalnych i oszczędnościach, pokazują dwa konkretne przykłady.

Większość ludzi wie, co oznacza praca na część etatu: mniej godzin, mniej pieniędzy na koniec miesiąca. Czego większość nie wie: ta sama decyzja może mieć dla dwóch osób w bardzo podobnej sytuacji zupełnie różne konsekwencje. Nie dlatego, że tak każe jakaś ustawa. Tylko dlatego, że ich życie jest inaczej poukładane.

Poniższe liczby to wyliczenia modelowe. Pokazują, co model Miravel wylicza dla konkretnych danych wejściowych. Żadne dwa gospodarstwa domowe nie są takie same. Twoje liczby będą inne.

Ta sama decyzja, dwa różne wyniki

Wyobraź sobie dwie osoby. Obie zarabiają dziś 52 000 euro brutto rocznie. Obie schodzą do 60 procent etatu. Obie zostają na części etatu przez dziesięć lat. Obie mieszkają w dużym niemieckim mieście.

Różnica: jedna mieszka w Monachium, jest zamężna, ma dziecko. Drugi mieszka sam w Berlinie i przy okazji uczy się nowego zawodu.

Simone, Monachium. Praca na część etatu po urodzeniu dziecka.

Simone zarabia 52 000 euro brutto. Jej partner zarabia 55 000 euro. Schodzi do 60 procent etatu, czyli do 31 200 euro brutto rocznie. Płaci podatki według klasy podatkowej III (Steuerklasse III). To oznacza: na pasku wypłaty wygląda to na niski podatek, bo klasa podatkowa III tylko przesuwa miesięczną zaliczkę na podatek między partnerami. Rzeczywisty roczny podatek gospodarstwa domowego się przez to nie zmienia, zostaje ustalony na końcu we wspólnym zeznaniu podatkowym.

Co wylicza model Miravel (10 lat na części etatu):

• Netto miesięcznie mniej: ok. 960 euro, tyle samo co u Karima. Na pasku wypłaty miesiąc w miesiąc wygląda to na mniej, bo klasa podatkowa III (Steuerklasse III) przesuwa pobór zaliczki na podatek do jej partnera. Na koniec roku wynik jest taki sam.
• Mniej punktów emerytalnych rocznie: dokładnie tyle samo, co u Karima. Składki zależą od pensji brutto, nie od klasy podatkowej.
• Stąd: ok. 170 euro niższej emerytury ustawowej miesięcznie, po 10 latach na części etatu
• Luka w zgromadzonym majątku po 20 latach: ok. 38 000 euro

Luka w majątku jest u Simone i tak mniejsza niż u Karima. Dlaczego? Bo gospodarstwo domowe Simone ma dwa dochody. Mieszkanie, zakupy, koszty stałe: wszystko dzielone. Dlatego ten sam spadek wypłaty netto mniej tu waży. Część z tego i tak nie trafiłaby na oszczędności.

Karim, Berlin. Zmiana kierunku i przekwalifikowanie.

Karim również zarabia 52 000 euro brutto. Schodzi do tych samych 60 procent etatu, czyli 31 200 euro. Jest stanu wolnego, płaci podatki według klasy I. Żadnych korzyści podatkowych dzięki partnerowi.

Co wylicza model Miravel (10 lat na części etatu):

• Netto miesięcznie mniej: ok. 960 euro
• Mniej punktów emerytalnych rocznie: dokładnie tyle samo, co u Simone
• Stąd: również ok. 170 euro niższej emerytury ustawowej miesięcznie
• Luka w zgromadzonym majątku po 20 latach: ok. 67 000 euro

Luka w emeryturze jest u obojga taka sama. Tego można się było spodziewać: punkty emerytalne zależą od pensji brutto. Kto zarabia mniej, zbiera mniej punktów. Klasa podatkowa, stan cywilny, miejsce zamieszkania: to niczego nie zmienia.

Mimo to luka w majątku jest u Karima wyraźnie większa, około 67 000 wobec około 38 000 euro u Simone. Powód nie leży w wypłacie netto, ta spada u obojga o ok. 960 euro. Leży w kosztach stałych. Karim sam dźwiga czynsz, ubezpieczenia i zakupy. U niego spadek idzie niemal w całości na poczet oszczędności. U Simone drugi dochód część tego amortyzuje.

Simone na papierze ma taki sam spadek, ale jej gospodarstwo domowe część tego amortyzuje. Para oszczędza wspólnie mniej, ale nie aż tak, jak sugerowałoby samo porównanie dochodów.

Jak praca na część etatu wpływa na emeryturę?

Emerytura ustawowa liczona jest na podstawie punktów emerytalnych (Entgeltpunkte). Co roku zbierasz tyle punktów, w jakiej proporcji Twoja pensja ma się do przeciętnego wynagrodzenia w Niemczech. Kto zarabia dokładnie tyle, ile średnia, dostaje jeden punkt rocznie. Kto zarabia mniej, dostaje mniej.

Przy 60 procentach etatu przez 10 lat powstaje w porównaniu z pełnym etatem mniej więcej 4 do 5 punktów emerytalnych mniej. Przy wartości punktu emerytalnego z 2026 odpowiada to około 170 do 200 euro niższej miesięcznej emerytury brutto. Ile to konkretnie oznacza dla Ciebie, zależy od Twojej pensji i długości okresu pracy na część etatu.

Co dzieje się z moimi oszczędnościami, kiedy pracuję mniej?

Pieniądze, których nie zarobisz, nie zostaną też zainwestowane. Jeśli przez pracę na część etatu możesz inwestować miesięcznie 300 euro mniej, po 20 latach zabraknie nie tylko tej odłożonej kwoty. Zabraknie też tego, co by na niej narosło.

Przy zakładanej stopie zwrotu 5 procent rocznie (założenie modelowe, nie gwarancja) różnica w majątku końcowym po 20 latach może wynieść około 60 000 do 80 000 euro. Dokładna kwota zależy od Twojej stopy oszczędzania i wybranego produktu inwestycyjnego.

Dlaczego zwykły kalkulator wynagrodzeń tu nie wystarczy?

Kalkulator brutto-netto pokazuje Ci: ile masz netto na miesiąc. Kalkulator emerytalny pokazuje Ci: ile punktów emerytalnych masz zebranych do tej pory. Miravel łączy jedno z drugim i pokazuje, jak Twoja decyzja przekłada się na miesięczny budżet, prawa emerytalne i budowanie majątku w kolejnych latach. Razem, dla Twojego gospodarstwa domowego, na Twoich liczbach. Lokalnie w Twojej przeglądarce, bez konta.

Czego w tych liczbach jeszcze nie ma

Rozwój zawodowy: model liczy ze stałą pensją. W praktyce praca na część etatu może odbić się na awansach, podwyżkach i przebiegu kariery. To rzecz indywidualna i trudna do przewidzenia.

Urlop wychowawczy i zaliczenie do emerytury: kto wychowuje dziecko, dostaje za pierwsze lata jego życia punkty emerytalne. To łagodzi część luki. Sytuacja Simone w rzeczywistości wygląda więc prawdopodobnie lepiej, niż pokazuje model.

Często zadawane pytania

Zmniejszam etat tylko na rok albo dwa. Czy to wyliczenie i tak ma sens? Tak. Nawet dwa lata niższych składek oznaczają mniej punktów emerytalnych. Kierunek jest ten sam, niezależnie od poziomu dochodów.

Czy Elterngeld liczy się jako dochód do emerytury? Nie. Elterngeld (zasiłek rodzicielski) to świadczenie państwowe i nie liczy się jako dochód objęty obowiązkiem składkowym. Za to za okres opieki nad dzieckiem przysługuje osobne zaliczenie do emerytury (Kindererziehungszeit, okres wychowawczy zaliczany do emerytury).

Czy mogę nadrobić lukę emerytalną dobrowolnymi wpłatami? Możesz dobrowolnie wpłacać dodatkowe składki do ustawowego ubezpieczenia emerytalnego, żeby dokupić punkty emerytalne. To możliwe, ale drogie. Są też prywatne alternatywy, jak plan systematycznego oszczędzania w ETF.

Przyjechałem z zagranicy. Czy moje wcześniejsze lata pracy liczą się do niemieckiej emerytury? To zależy od tego, skąd pochodzisz. Z wieloma krajami Niemcy mają umowę o wzajemnym uznawaniu okresów składkowych. Wysokość niemieckiej emerytury zależy jednak tylko od tego, ile wpłaciłeś w Niemczech.

Praca na część etatu to nie jest jedna i ta sama decyzja. Trafia w każde gospodarstwo domowe inaczej, zależnie od tego, jak jest poukładane, kto je tworzy i co amortyzuje reszta życia, a czego nie.